Elke man die ooit een sollicitatiebrief heeft geschreven weet hoe tijdrovend het is. Je staart naar een leeg scherm, typt een eerste zin, verwijdert hem, typt opnieuw. Ondertussen wil je gewoon weten of je de baan krijgt, niet of je een goed essay schrijft.
Het is dan ook geen verrassing dat steeds meer mensen AI inschakelen. Volgens onderzoek van vacaturesite Indeed denkt 29 procent van de werkgevers in Nederland dat sollicitanten hun brief met AI schrijven. De realiteit is genuanceerder: slechts een op de vijf kandidaten gebruikt AI daadwerkelijk. Maar dat aantal groeit snel.
De vraag is niet meer of je het mag doen. De vraag is hoe je het slim aanpakt.
Wat AI goed doet en wat niet
AI-specialist Michael Groeneweg, die dagelijks over AI-ontwikkelingen schrijft voor de nieuwsbrief The AI Daily, legt het helder uit: AI is een uitstekend hulpmiddel om structuur aan te brengen in je gedachten. Het zorgt voor betere grammatica, minder spelfouten en een duidelijkere opbouw. Maar het vervangt je persoonlijkheid niet.
En precies dat is waar het mis gaat bij de meeste mannen die AI inzetten. Ze geven een prompt als "schrijf een sollicitatiebrief voor een marketingfunctie bij bedrijf X" en plakken het resultaat rechtstreeks in hun e-mail. Het resultaat: een brief die klinkt als alle andere brieven die de recruiter die dag leest.
Tilburg University publiceerde recent onderzoek waaruit blijkt dat AI de gemiddelde kwaliteit van sollicitatiebrieven wel degelijk verhoogt. Minder spelfouten, formeler taalgebruik, betere structuur. Maar diezelfde studie laat ook zien dat die kwaliteitsverbetering niet leidt tot meer uitnodigingen voor gesprekken. Recruiters letten namelijk op heel andere dingen: persoonlijke motivatie, concrete voorbeelden uit je eigen leven, de vraag waarom jij en niet iemand anders.
Het eenheidsworstprobleem
Jobport publiceerde in maart 2026 een analyse over wat ze het ont-AI-en van sollicitatiebrieven noemden. Steeds meer recruiters herkennen de typische AI-schrijfstijl: te glad, te uitgebalanceerd, zonder ruwe kantjes. Als iedereen dezelfde tool gebruikt met vergelijkbare prompts, worden brieven onderling nauwelijks te onderscheiden.
Dat is wat je wilt voorkomen. Niet door geen AI te gebruiken, maar door het op de juiste manier te gebruiken.
In de dagelijkse AI-nieuwsbrief TheAIDaily wordt dit principe regelmatig besproken aan de hand van concrete voorbeelden. De conclusie is steeds dezelfde: wie AI als co-piloot inzet in plaats van als ghostwriter, heeft een streepje voor op de rest.
Hoe je het wel aanpakt
Het verschil tussen slim en lui AI-gebruik zit in de input die je geeft. Hier zijn de stappen die werken:
- Begin met je eigen ruwe versie. Schrijf eerst zelf een paar zinnen over waarom je de baan wilt, wat je hebt bereikt en wat jou onderscheidt. Laat dit als vertrekpunt dienen. AI kan slijpen, maar heeft materiaal nodig om mee te werken.
- Gebruik AI om te verfijnen, niet om te beginnen. Plak je ruwe tekst in een AI-tool en vraag: verbeter de structuur en het taalgebruik, maar behoud mijn persoonlijke voorbeelden en mijn eigen stem. Dat is een heel andere instructie dan schrijf een brief voor mij.
- Pas altijd aan na de AI-bewerking. Lees de output hardop voor. Klinkt het als jou? Als het antwoord nee is, herschrijf dan de zinnen die te glad aanvoelen. Voeg een anekdote toe, een specifiek project, een concreet getal. Dat zijn de dingen die AI niet kan verzinnen.
- Gebruik AI voor de logistiek, niet de kern. AI is uitstekend om te checken of je alle onderdelen hebt behandeld, om de aanhef te formuleren of om de slotzin te verbeteren. De kern van het verhaal, de reden waarom jij deze baan wilt, moet van jou komen.
Wat werkgevers zien en hoe je dat stuurt
Belgisch HR-bedrijf Partena Professional deed onderzoek naar de perceptie van werkgevers rondom AI-gebruik. Meer dan de helft van de werkgevers denkt dat de meeste sollicitanten AI gebruiken. Slechts een vijfde van de sollicitanten geeft dat toe. Dat verschil in perceptie werkt in je nadeel als je brief te generiek is, en in je voordeel als hij opvalt door zijn concreetheid en authenticiteit.
Werkgevers zoeken geen perfecte grammatica. Ze zoeken iemand die snapt waarom hij goed is voor de rol, en dat kan onderbouwen. Als AI je helpt om dat duidelijker te verwoorden, is er niets mis mee. Als AI dat voor je heeft verzonnen, ga je vroeg of laat door de mand.
De kern op een rij
Volgens AI-expert Michael Groeneweg, oprichter van The AI Daily, draait slim AI-gebruik bij solliciteren om drie principes: gebruik het als gereedschap, niet als vervanging. Wees specifieker in je prompts dan de gemiddelde gebruiker. En controleer altijd of de output nog klinkt als iemand die de baan echt wil, en niet als een brief die door een algoritme is samengesteld.
In de kern verschilt dit niet van hoe je AI zou inzetten voor elke andere schrijftaak: jij geeft de richting aan, AI helpt met de uitvoering. Wie dat principe snapt, heeft een voorsprong op de vele kandidaten die hun brief blindelings laten genereren en hopen dat het goed genoeg is.
De arbeidsmarkt in Nederland telt op dit moment ruim 380.000 werklozen. Er wordt duchtig gesolliciteerd. Wie slim omgaat met de beschikbare tools onderscheidt zich niet door ze te vermijden, maar door ze beter te gebruiken dan de rest.