Sinds begin september kun je in Austin een taxi bestellen zonder chauffeur, zonder stuur en zonder pedalen. Tesla's Cybercab haalt er al betalende klanten op, ruim voor de eigen deadline die het bedrijf zichzelf had gesteld. Er zit alleen een addertje onder het gras: dezelfde dag dat de dienst live ging, opende de Amerikaanse toezichthouder NHTSA een onderzoek naar de manier waarop Tesla het voertuig veilig heeft verklaard.
Geen stuur, geen pedalen, toch de weg op
De Cybercab is Tesla's eerste auto die vanaf de tekentafel is ontworpen zonder handbediening. Geen stuur, geen rempedaal, geen gaspedaal, zelfs geen buitenspiegels. Passagiers stappen in, kiezen een bestemming op een scherm en de auto doet de rest. In Austin rijden inmiddels zo'n duizend exemplaren rond, en sinds 3 september betalen klanten er ook echt voor.
Dat is opvallend, want auto's zonder handbediening vallen in een grijs gebied van de Amerikaanse verkeerswetgeving. De regels voor stuurwielen, pedalen en spiegels zijn geschreven voor auto's met een mens achter het stuur. Tesla besloot niet om een uitzondering aan te vragen bij de overheid, maar om zichzelf te certificeren: het bedrijf verklaart simpelweg dat de Cybercab aan alle relevante veiligheidsstandaarden voldoet, zonder dat de overheid vooraf meekijkt.
De toezichthouder trekt aan de bel
Die aanpak trok meteen de aandacht van de National Highway Traffic Safety Administration. Nog geen dag na de lancering opende de NHTSA een audit, met de naam AQ26002, gericht op de circa duizend Cybercabs die in Austin rondrijden. Op 10 september werd dat onderzoek zwaarder aangezet: van een gewone audit naar een formele Special Order, een instrument waarmee de toezichthouder Tesla verplicht om harde bewijzen aan te leveren. Het bedrijf moet uiterlijk 30 september reageren.
De NHTSA benadrukt dat het geen terugroepactie is en dat er geen conclusie ligt dat de Cybercab onveilig zou zijn. Wat de toezichthouder wel wil weten: op basis van welke data en welk proces Tesla zelf heeft besloten dat bepaalde veiligheidseisen simpelweg niet van toepassing zijn op een auto zonder stuur. TechCrunch meldt dat NHTSA-directeur Jonathan Morrison innovatie in zelfrijdende auto's steunt, maar erop wijst dat ook nieuwe technologie zich aan bestaande wetten moet houden.
Zelfcertificering, hoe werkt dat eigenlijk
Amerikaanse autofabrikanten hoeven een nieuw model niet vooraf te laten goedkeuren door de overheid. Ze bouwen de auto, toetsen die intern aan de federale veiligheidsstandaarden en verklaren daarna zelf dat alles klopt. Pas als er iets misgaat, komt de toezichthouder in beeld. Dat systeem werkt prima voor een gewone auto met stuur en pedalen, maar een voertuig zonder enige vorm van handbediening past niet in de bestaande regels. Tesla koos er bewust voor om die route te volgen in plaats van een formele vrijstelling aan te vragen, onder meer omdat een vrijstelling een harde grens van 2.500 voertuigen per jaar met zich meebrengt. Tesla heeft eigen productiecapaciteit voor ruim 125.000 Cybercabs per jaar, dus die limiet wilde het bedrijf duidelijk vermijden.
Niet de eerste keer dat dit gebeurt
Wie dit scenario bekend voorkomt, heeft goed opgelet. In 2022 deed Amazon's zelfrijdende dochter Zoox precies hetzelfde met een kubusvormige taxi zonder stuur, en ook toen opende de NHTSA een vergelijkbaar onderzoek. Dat proces duurde jaren en vertraagde de uitrol van Zoox flink, voordat het bedrijf uiteindelijk in juli dit jaar alsnog een tijdelijke vrijstelling kreeg. Voor Tesla ligt er dus een precedent op tafel, en niet per se een gunstig.
De timing is ook geen toeval. Terwijl deze audit loopt, houdt de NHTSA ook een veel bredere blik op Tesla's zelfrijdende software: een apart onderzoek naar zo'n 3,2 miljoen Tesla's onderzoekt onder meer crashes bij mist en laaghangende zon, en gevallen waarin auto's door rood reden of over de verkeerde weghelft stuurden. De Cybercab-zaak staat dus niet op zichzelf, maar past in een patroon van toenemende druk vanuit de Amerikaanse toezichthouder op Tesla's autonome ambities. Wie de ontwikkelingen rond elektrisch rijden volgt, ziet dat merken zoals Jaguar met zijn elektrische GT juist voorzichtiger uit de startblokken komen, met een traditionele bestuurder gewoon achter het stuur.
Wat dit betekent voor de auto-industrie
Voor Tesla zelf staat er veel op het spel. Het bedrijf presenteert de Cybercab als de toekomst van stedelijk vervoer en als vervanger van de klassieke taxi en, op termijn, van de privéauto. Diezelfde overgang zagen we al bij het uitfaseren van de handgeschakelde auto en, dichter bij huis, bij de allerlaatste Tesla Model S die onlangs van de band rolde: elke generatie Tesla neemt net iets meer beslissingen over van de bestuurder. Een langdurig onderzoek kan de opschaling van de dienst naar andere Amerikaanse steden vertragen, precies op het moment dat concurrenten als Waymo en Zoox hun eigen robotaxi's uitbreiden.
Voor Nederlandse automobilisten voelt dit nog ver weg, maar de trend is duidelijk zichtbaar. Waar de Cybercab draait om zelfcertificering van volledig autonome voertuigen, zie je in Europa juist het omgekeerde: steeds strengere verplichte veiligheidssystemen in gewone auto's. Denk aan de verplichte zwarte doos die sinds juli in elke nieuwe auto zit. Beide ontwikkelingen komen voort uit dezelfde vraag: wie is er verantwoordelijk als de techniek het overneemt van de bestuurder?
Instappen zonder chauffeur, durf jij het al
Zolang de NHTSA geen defect vaststelt, blijft de Cybercab gewoon rijden in Austin en betaal je gewoon voor een ritje, precies zoals bij een gewone taxi-app. Toch is het verstandig om het onderzoek te blijven volgen voordat je de dienst zelf een keer probeert tijdens een reis naar de VS. Een audit van deze omvang duurt bij een vergelijkbaar bedrijf al snel meerdere jaren, en de uitkomst bepaalt of dit het begin is van een nieuwe standaard voor autonoom vervoer, of een kostbare les voor Tesla over hoeveel vertrouwen zelfcertificering eigenlijk verdient.